 nào cây cung cứng bị giương quá sức đã oằn, đem bắn bức lụa căn cũng khó thủng. Vả lại quân miền Bắc lâu nay chuyên về đường bộ, không thiện nghệ đánh đường thủy thì cũng không đáng lo. Còn quân dân Kinh châu theo Tháo, chẳng qua vì bức bách chẳng phải thực tâm đâu. Nay nếu Tướng quân thật quyết tình đồng tâm hiệp lực với Lưu Dự Châu, ắt phá binh Tào như chơi. Khi binh Tào Tháo lui rồi. Ðông Ngô với Kinh châu chẳng những trở thành thế mạnh, lại tạo thành cái hình "Thiên hạ chia ba chân vạc"! Cái cơ thành bại chính ở lúc này. Chỉ còn đợi Tướng quân quyết định.
- Tôn Quyền mừng rỡ nói:
- Lời tiên sinh nói đó như vạch mở chông gai, ý ta đã quyết chẳng còn nghi ngờ. Ngay ngày hôm nay phải bàn việc khởi binh, chung sức diệt Tào Tháo.
- Nói rồi sai Lỗ Túc đem ý ấy truyền dụ cho khắp văn quan võ tướng hay, và đưa Khổng Minh về quán dịch nghỉ ngơi.
- Trương Chiêu nghe Tôn Quyền muốn đem binh đi đánh Tào Tháo, bàn với các mưu sĩ rằng:
- Chúa công đã trúng kế Gia Cát Lượng rồi!
- Liền dắt nhau đến ra mắt Tôn Quyền nói:
- Chúng tôi nghe Chúa công sắp hưng binh giao chiến với Tào Tháo, nên xin có mấy lời bẩm bạch: Chúa công sánh với Viên Thiệu thế nào? Viên Thiệu binh hùng tướng mạnh, thanh thế vang lừng, còn thua thay, huống chi Tào Tháo nay đem cả trăm vạn quân đánh miền Nam. Chúng ta khinh địch sao được? Nếu nghe lời Gia Cát Lượng mà hất tấp dùng binh, chẳng khác nào lấy bổi khô chữa lửa vậy!
- Tôn Quyền thấy các mưu sĩ can ngăn, chẳng nói gì. Cố Ung cũng nói:
- Lưu Bị bị Tào Tháo đánh bại, nên muốn mượn binh lực Giang Ðông ta để chống đ ỡ đấy. Chúa công lẽ nào để cho người ta lợi dụng như thế? Xin nghe lời Tử Bố là hơn.
- Tôn Quyền vẫn trầm ngâm không nói, ngần ngừ chưa quyết ra sao?
- Bạn Trương Chiêu ra khỏi, Lỗ Túc lại vào ra mắt Tôn Quyền và nói:
- Vừa rồi bọn Tử Bố lại can Chúa công đừng động binh, cố ý khuyên hàng như thế, thật là bọn bề tôi chỉ lo giữ thân xác bảo toàn vợ con, mưu kế vị kỷ đã rành rành, xin Chúa công chớ nghe họ.
- Tôn Quyền vẫn đăm đăm suy nghĩ. Lỗ Túc lại giục:
- Nếu Chúa công còn dùng dằng, ắt hư việc lớn.
Tôn Quyền nói:
- Thôi khanh hãy tạm lui ra, để ta suy tính thật kỹ càng đã.
- Lỗ Túc lui ra. Bấy giờ các quan đang tụ họp bàn tán. Các v õ tướng có những người muốn chiến, còn bọn quan văn đều muốn hàng, thành ra tranh luận ồn ào chẳng đi đến đâu cả.
- Tôn Quyền trở vào cung, nghĩ ngợi nhiều quá, ngồi đứng chẳng an, ăn ngủ không được, phờ phạc cả người mà vẫn chưa biết quyết định ra sao?
- Ngô Quốc Thái thấy vậy liền hỏi:
- Con có việc chi, coi bộ lo lắng quá vậy?
- Tôn Quyền nói:
- Nay Tào Tháo đồn binh nơi Giang Hán, có ỵ dòm ngó Giang Nam, con hỏi các quan văn võ thì kẻ khuyên hàng, người khuyên đánh, ý kiến không đồng.
- Ngô Quốc Thái hỏi:
- Vậy ý con thế nào?
- Tôn Quyền thưa:
- Ý con chưa quyết. Ðánh thì sợ binh ít đánh không lại, mà hàng thì lại e Tào Tháo chẳng dung. Vì thế còn do dự chưa quyết...
- Ngô Quốc Thái nói:
- Mấy lời dặn dò của anh con khi lâm chung, con quên rồi sao?
- Tôn Quyền nghe nhắc như rượu say mới tỉnh, như thức giấc sau cơn mơ.
- Ðó chính là:

Nhớ lời Quốc mẫu khi lâm biệt
Cho được Chu lang lập chiến công

Chú thích:

Hồi ấy, Viên Thuật ở Hoài Nam mở riêng một tiệc dành cho trẻ con các gia đình có tiếng, đặt tên là tiệc Tiểu Diên.
Lục Tích đến dự, vì ăn cắp mấy quả quít đem về cho mẹ, mà được ghi tên vào cuốn "Nhị thập tứ hiếu". 

Hồi 44

Khổng Minh Dùng Trí Khích Châu Du
Tôn Quyền Quyết Chí Đánh Tào Tháo
Nhắc lại Ngô Quốc Thái thấy Tôn Quyền lo nghĩ phân vân, thì bảo rằng:
- Khi mẹ con sắp mất có dặn rằng lúc Bá Phù lâm chung đã trối trăn: "Việc trong không quyết thì hỏi Tử Bố, việc ngoài phân vân thì hỏi Công Cẩn." Sao nay con không gọi Công Cẩn về mà hỏi?
Tôn Quyền nghe Ngô Quốc thái nói xong, mừng rỡ tươi tỉnh ngay, liền nói:
- Con vì bận trí nên đã quên lời di chúc, nếu chẳng có mẹ nhắc lại, con đã làm sai rồi.
Tôn Quyền lập tức viết thư đến Ba dương hồ mời Châu Du về thương nghị.
Châu Du ngày ấy đang ở tại Ba Dương Hồ tập luyện thủy binh, bỗng nghe có tin đại quân Tào Tháo đã đến Hán Thượng, Du bèn vội vã lên đường đi suốt đêm về Sài Tang để bàn việc quân cơ.
Thành ra sứ giả chưa kịp đi triệu thì Du đã về đến nơi.
Lỗ Túc vốn là bạn thân thiết với Du, nghe tin Du về nên lật đật tìm đến gặp trước, và đem đầu đuôi mọi việc thuật lại một lượt cho Du nghe.
Du nói:
- Tử Kính chớ lo, tôi đã có chủ trương rồi. Bây giờ việc cần kíp là mời ngay Gia Cát Lượng tới tương kiến.
Lỗ Túc lập tức lên ngựa đi mời.
Châu Du vừa nghỉ ngơi được chốc lát thì có tin báo:
- Trương Chiêu, Cố Ung, Trương Hoành, Bộ Chất bốn người đến thăm.
Du đón vào nhà mời ngồi. Thăm hỏi hàn huyên xong, Trương Chiêu hỏi:
- Ðô Ðốc có hay việc lợi hại ở đất Giang Ðông ta chăng?
Châu Du giả tảng đáp:
- Chưa hay!
Trương Chiêu nói:
- Hiện Tào Tháo xua binh hơn trăm vạn, đóng tại Hán Giang, lại sai người đem hịch qua mời Chúa công ta hội săn ở Giang Hạ. Tuy là có ý thôn tính đấy, nhưng chưa tỏ lộ hành động gì. Chúng tôi đây đều khuyên Chúa công nên nhận hàng đi, để tránh tai vạ cho Giang Ðông. Không ngờ Lỗ Tử Kính lại qua Giang Hạ dắt ngay quân sư của Lưu Bị là Gia Cát Lượng về đây. Vì Lượng có ý muốn rửa hờn cho chủ nên đem ba tấc lưỡi du thuyết, nói khích Chúa công, mà Tử Kính vẫn chấp mê chưa tỉnh! Chúa công hiện chỉ còn đợi Ðô Ðốc về đây quyết đoán việc này.
Châu Du hỏi:
- Các ông ý kiến có đồng nhau chăng?
Bọn Trương Chiêu đáp:
- Chúng tôi đã bàn kỹ, và đồng ý kiến.
Châu Du nói:
- Ý tôi cũng muốn hàng Tào đã lâu! Thôi, xin các ông cứ an lòng về nghỉ. Sáng mai vào ra mắt Chúa công, ta sẽ quyết nghị.
Bọn Trương Chiêu đi rồi, tiếp đến có bọn Trình Phổ, Hoàng Cái, Hàn Ðương cùng các võ tướng lại vào thăm.
Du đón vào, ngỏ lời thăm hỏi xong, Trình Phổ nói:
- Ðô Ðốc có hay đất Giang Ðông nay mai sẽ về tay người khác không?
Châu Du cũng giả vờ đáp:
- Chưa hay!
Trình Phổ nói:
- Chúng tôi từ khi theo Tôn Tướng quân mở cơ lập nghiệp, lớn nhỏ trải trăm chiến trận, nằm gai nếm mật, vào sinh ra tử mới có được sáu quận này. Nay Chúa công lại nghe lời các mưu sĩ muốn đem đất Giang Ðông mà hàng Tào Tháo. Ðó là mối hận ngàn kiếp, cái nhục muôn đời. Chúng tôi thà chết còn hơn chịu nhục. Mong Ðô Ðốc hãy khuyên Chúa công khởi binh. Chúng tôi thề quyết tử chiến.
Châu Du hỏi:
- Ý kiến các tướng có đồng nhau chăng?
Hoàng Cái hăng hái đứng dậy, vỗ ngực đáp:
- Ðầu này có thể chặt, thề quyết chẳng hàng Tào!
Các tướng cũng đều nói một lượt:
- Thà chết chứ không hàng!
Du nói:
- Ðược rồi. Ý ta cũng quyết chiến một phen với Tào Tháo, chớ có lý nào lại hàng tên giặc ấy được. Thôi xin các ông về nghỉ. Ngày mai ta vào yết kiến Chúa công, sẽ có nghị quyết...
Bọn Trình Phổ ra về chưa được bao lâu, lại đến bọn Gia Cát Cẩn, Lữ Phạm và bọn văn quan vào thăm.
Du đón vào, chào hỏi xong, Gia Cát Cẩn nói:
- Xá đệ Gia Cát Lượng từ Hán Thượng sang đây, ngỏ lời Lưu Dự châu muốn kết liên với Ðông Ngô cùng đánh Tào Tháo, các quan văn vỷ thương nghị chưa xong. Vì sứ giả là xá đệ, nên Cẩn không dám dự bàn. Chỉ chờ Ðô Ðốc về quyết định...
Châu Du hỏi:
- Còn ý ông thì sao?
Gia Cát Cẩn nói:
- Hòa thì dễ yên, chiến thì khó giữ.
Châu Du cười nói:
- Ta đã có chủ trương, ngày mai chúng ta đồng vào đô đường rồi sẽ nghị định.
Bọn Cẩn từ biệt lui ra, thì bọn Lữ Mông, Cam Ninh lại kéo một đoàn vào yết kiến.
Du tiếp đón, rồi cũng hỏi về việc ấy.
Người muốn đánh, kẻ lại muốn hàng... tranh luận chẳng quyết.
Châu Du nói:
- Các ông bất tất phải nói nhiều. Ngày mai cùng đến đô đường, chúng ta sẽ bàn định.
Mấy người ra về rồi, Châu Du cứ chúm chím cười mãi. Qua chiều tối lại có quân vào báo:
- Có Lỗ Tử Kính dẫn Gia Cát Lượng đến ra mắt.
Châu Du lập tức ra rước vào. Thi lễ xong, chi ngôi chủ khách mà ngồi, Lỗ Túc hỏi Châu Du trước:
- Nay Tào Tháo xua binh xâm lấn cõi Nam, một là đánh, hai là hòa, hai lẽ ấy Chúa công chưa quyết, còn để đợi Tướng quân, vậy Tướng quân ý kiến thế nào?
Châu Du nói:
- Tào Tháo lấy danh nghĩa Thiên tử mà xuất sư, ta kháng cự thì trái lẽ. Vả chăng thế quân Tào quá mạnh, ta đánh thì dễ thua, hàng thì yên ổn, ý tôi đã quyết, ngày mai tôi vào ra mắt Chúa công xin sai sứ đi cầu hàng.
Lỗ Túc sững sốt, liền hỏi:
- Lời Tướng quân nói sai rồi. Cơ nghiệp đất Giang Ðông đã trải qua ba đời, nay trong một phút lại bỏ cho người khác sao? Tôn Bá Phù khi chết có phó thác cho Tướng quân. Nay chính là lúc trông cậy vào Tướng quân ra tay bảo toàn quốc thổ như nương tựa vào núi Thái sơn. Sao Tướng quân lại nghe theo bọn dung phu hèn yếu mà làm như vậy?
Châu Du nói:
- Sinh linh ở sáu quận đất Giang Ðông này có tội tình gì, nếu khởi binh ắt làm cho bá tánh đồ thán. Rồi sau này lại quy tội cho một mình ta. Vì thế ta muốn cầu hòa cho an bá tánh.
Lỗ Túc nói:
- Không phải vậy đâu. Lấy cái việc anh hùng của Tướng quân, và cái việc hiểm trở của đất Giang Ðông này, cộng với sự binh hùng lương đủ thì binh Tào chắc gì đã xâm phạm được bờ cõi mà nản lòng như vậy?
Thế là hai bên tranh luận kịch liệt. Khổng Minh thấy thế chỉ khoanh tay ngồi cười. Châu Du thấy vậy hỏi:
- Sao tiên sinh lại cười?
Khổng Minh đáp:
- Nào Lượng dám cười ai đâu! Lượng chỉ cười Tử Kính không biết được thời thế đó thôi.
Lỗ Túc hỏi:
- Sao tiên sinh bảo tôi không hiểu thời thế?
Khổng Minh nói:
- Công Cẩn muốn đầu Tào Tháo, ấy là phải lẽ.
Châu Du nói:
- Khổng Minh là bậc sĩ thức thời vụ, đồng ý kiến với ta là phải.
Lỗ Túc nén giận nói:
- Tiên sinh sao lại nói như thế?
Khổng Minh nói:
- Tào Tháo dùng binh hay lắm, ai dám cự với nó. Ngày trước có Lữ Bố, Viên Thiệu, Viên Thuật, Lưu Biểu mới cự được. Nay những người ấy đã chết rồi, trong thiên hạ còn ai nữa đâu? Chỉ còn mình Lưu Dự Châu không biết thời vụ, miễn cưỡng tranh chọi, nay cô thân nơi Giang Hạ, chưa biết sống chết ra sao. Nếu Tướng quân thiệt kế hàng Tào thì bảo tồn được vợ con, không mất giàu sang. Còn vận nước có đổi dời ra sao, cứ phó mặc cho số trời! Mình có thiệt gì mà tiếc?
Lỗ Túc đùng đùng nổi giận, mắng Khổng Minh:
- Ngươi định xúi Chúa công ta uốn gối chịu nhục với thằng quốc tặc Tào Tháo à?
Khổng Minh vẫn thản n